 |
|
|
AMELIYATOLACAKYADA AMELIYAT OLAN KISILERDEKI
PSIKOLOJIK KAYGILAR
Ameliyat kaygisi ameliyatin büyüklügüne göre, hayati olusuna göre ve kisinin ruhsal yapisina göre degismekle birlikte genellikle ya sonum olursa düsüncesi egemendir.
Umutla karamsarligin iç içe geçtigi bir süreçtir ameliyat asamasi.
Ameliyat, kisilerin sagligina tekrar kavusmasi için basvurulan cerrahi bir müdahale olmasina ragmen ruhsal olarak kisileri endiseye sevk eden ve belirsizlikler içeren bir durum olmaktadir. Bu belirsizlik durumunda ortaya çikan kaygilar hastalarin yanlis yönlendirilmesine sebep olmakta ve referans arayisi baslamaktadir. Saglik personeli tarafindan yeterince bilgilendirilmeyen ve yapilacak cerrahi müdahale konusunda yeterli bilgi verilmeyen hastalar çevresinde yalan yanlis bilgiler almakta ve tedirginlikleri artmaktadir. Hasta yakinlarinin tedirginligi ise hastalardaki gerginligi ve korkuyu dahada arttirmaktadir.
Büyük ameliyatlara hazirlanan hastalarin bir kismi hastaligini redderek kabullenmeme egilimine girebilirler. Bu kaygi ve korkunun dogurdugu acidan kaçma nedeniyle ortaya çikar genellikle. Saglik kurallarini ihlal ederler, önemsemezler ve kendi tedavileri konusunda sorumluluk almak istemezler. Hastaligindan dolayi birilerini suçlama egilimi ortaya çikabilir ve kisiler karamsarliga kapilabilirler. Panik atak ve depresyon ortaya çikma olasiliginin arttigi bir dönem olmakla beraber hastadaki direncinde azalmasi gündeme gelebilir. Hayattaki bir çok sey önemini yitirmeye baslayabilir. Amaçsizlik ve anlamsizlik duygusu artabilir.Disariya karsi ve kendisine karsi öfke ve kizginlik ortaya çikabilir. Duygularda hassasiyet artabilir ve çevresiyle olan iliskiler degisme egilimi gösterebilir.
Geçirilen ameliyat sonrasinda kalici hasarlarin olusmasi ve tedavi süresinin uzamasi durumunda yasam biçimi ve aliskanliklarinda da degisiklikler gündeme geleceginden uyum güçlügü ve stres artabilir. Çevredekilerinin ve yakinlarinin ilgi ve destegine daha fazla ihtiyaç duyar hale gelebilir hasta. Kisi kendisini terkedilmis, ve eskisi kadar sevilmedigini önemsenmedigini düsünebilir. Bir çesit statü kaybi duygusu gelisebilir. Kendisini terkedilmis ve yalniz hissedebilir. Benlik algisinin düsmesi kisinin hayata daha karamsar bakmasina yol açabilir.
Ameliyat sonrasinda islerini yürütemeyecek durumda olmasi ve hayatinin kisitlanmasi durumunda ise yasayacagi psikolojik gerginlikler artabilir. Bazi ruhsal hastaliklar böyle bir ameliyat öncesi veya sonrasinda ortaya çikabilir.
Kisilik degisiklikleri bazi huylarin degismesi görülebilir. Buda çevresiyle olan iletisimi etkileyebilir. Daha hassas ve alingan olabilir. Böyle bir durumda etkilesimde oldugu insanlarla iliskisinin bozulmasi durumunda ise gerginlik dahada artar ve kendisini anlasilmamis hisseder. Iste böyle dönemlerde ruhsal bir rahatsizlik gelismeden koruyucu ruh sagligi kapsaminda psikolojik destek saglanmalidir. Hastane ve klinikler buna göre organize olamlidir.
NELER YAPILMALI:
Tedavi asamasinda hastada suçluluk duygusu yaratmamaya özen gösterilmeli ve hastaya daha fazla ilgi gösterilmelidir. Kaygilari ve korkulari dogal karsilanmali ve duygulari paylasilmalidir. Hastada güven olusturma ve bilgilendirme hekimler tarafindan yeterince yapilmalidir. Tedavi konusunda alternatifler kisiye sunulmali ve seçim yapma hakki hastaya birakilmalidir.
Ameliyat sonrasi toplumsal hayattan izole olmamali, günlük sorumluluklarina ve iliskilerine devam etmeli. Kendisini degersiz , önemsiz ise yaramaz hissetmemesi açisindan önemli bir durumdur bu.
Ameliyat öncesi ve sonrasi hastaya ve yakinlarina psikolojik destek verilmesi ve tedavi sürecine etkin olarak katilmalari tesvik edilmelidir. Hastanin psikolojik olarak ameliayata hazirlanmasi ihmal edilmemelidir. Güven duygusu verilmeli ve morali iyi tutulmali , olumsuz beklentileri ortadan kaldirilmalidir. Hastaliktan dolayi kimsenin suçlanmamasina özen gösterilmeli ve tedavi kurallari ihlal edilmemelidir. Benzer rahatsizligi yasamis kisilerle bir araya gelebilme ve karsilikli duygularin paylasimi önemlidir.
Cerrahi ekiple kurulacak iletisim ve onlarin verecegi bilgi ve güven hastayi rahatlatici olacaktir.
Saglikli bir yasam dileklerimle
Ali Riza Erdogan / Toplumsal Baris Dergisi