Gunluk hayatta kullanlilan yanlis dusunce semalari

 

Günlük yasamda öfke patlamalarina yol açan, duygusal gerilimler yaratan, endiseye yol açan, sikinti ve rahatsizlik veren  bazi durumlar  kisilerin düsünce semalarindaki kusurlar nedeniyle  olusmaktadir.

Kisilerin rahatlamak için kullandigi bazi düsünceler uzun zaman süresinde otomotik olarak kullanilmaya baslanmakta ve bir düsünce semasi olusmaktadir.
Bu semalar gerçeklik ilkesinden ayrildigindan dolayi  bazi sorunlarin da kaynagi olmaktadir

1. Filtre olusturma
2. Ya hep ya hiç tarzinda kutuplarda düsünmek
3. Asiri genellemeler yapmak
4. Insan sarrafi oldugunu iddia etmek
5. Olasi en olumsuz temayi senaryolastirma
6. Kisisellestirme – sorumluluk sahibi hissetme
7. Kontrol  odagi durumu
8. Bireysel adalet algisi
9. Duygularinin dogrulugundan taviz vermemek
10. Kendisini degil çevresini degistirme düsüncesi
11. Önyargi ile çevresindekileri siniflandirmak
12. Insanlari günah keçisi haline getirip suçlu aramak
13. Kaliplasmis mutlaka, asla düsünce yapisi
14. Kendisini dogruluk abidesi olarak görme

Kisi karsilastigi  durum yada olaylarin bir yönünü önemsiyor, anlamli buluyor diger yönlerini dikkate almiyorsa filtre olusturmaktadir. Bir yönün dikkate alinmasi o durum yada olayin objektif açiklanmasi için yeterli degildir. Kisi duygusal çökkünlük yasiyorsa önemsenmedigi küçümsendigi duygusunu öne çikaracak, öfkeye egilimli ise kendisine haksizlik edildigini öne çikaracak, evhamli ise tehdit algiladigi duygusunu öne çikaracaktir. Bu durum kisilerin geçmis yasantilarinda da otomotik olarak isliyor olabilir.

YA HEP YA HIÇ TARZI

Kisi olaylari ya iyi ya kötü, ya basarili ya basarisiz, ya hep ya hiç, ya siyah ya beyaz olarak görmeye egilimlidir.Bir sey mükemmel degilse yetersiz ve kötüdür anlayisi vardir. Bu anlayistaki kisiler etraflarina sürekli elestirel yaklasirlar. Bir seyi begendirmek zordur.Yapilan bir tek hatayla bile bir kisinin dünyanin en mantiksiz kisisi oldugu kanaatine varabilirler. Kendilerine  yapilan bir hata nedeniyle insanlari hayatlarindan silebilirler.

ASIRI GENELLEME YAPMA

Kisi belli bir durumda yasadigi bir olayi daha sonraki zamanlarda da yasanacakmis gibi algilar.  Sabah bir aksilikle karsilastiklarinda gün boyu islerin kötü gidecegi kanaatine varabilirler.Bu kisilerin konusmalari sik sik,  herkes, hiç kimse, her zaman, hiçbir zaman gibi ifadelerle doludur.Genelde yetersiz verilerle genelleme yaparlar ve fazla endiseye kapilirlar.
Bu durum olaylara gerçekçi yaklasmalarini engeller.

INSAN SARRAFI OLMA

Karsisindakinin Ruhunu Okuma
Genelde kisiler kendilerinde olan bazi egilim, hareket ve davranis sekillerini karsilarindaki insanlara yansitarak onlarda böyle bir sey varmis yanilgisina girerler. Karsidaki insanin davranislari, amaçlari ve niyetleri ile ilgili hemen bir yargiya varirlar. Baskalari hakkinda kolayca fikirler ileri sürerler ve bunun dogruluguna inanirlar.Aslinda böyle bir tarz ve yorum tamamen kisinin düsünce yapisi ve  digerlerine bakis açisindan kaynaklanmaktadir.Oysa bu kisiler insan sarrafi olduklarini iddia ederek insanlari hemen anladiklari yanilgisina kapilirlar

EN OLUMSUZ TEMAYI SENARYOLASTIRMA

Bir planin öncelikle nasil olamayacagini düsünme biçimi…Kisi çevresinde olan herhangi bir olayin yasantinin kendi basina gelebilecegi endisesine kapilir. Bir sorun karsisinda hemen umutsuzluga çözümsüzlüge kapilabilir.Herhangi bir aksiligi felakete dönüstürme , kaos gibi algilama egilimi içindedir.Yasanilanin en olabilecek olumsuz taraflarini düsünmeye kendisini sartlandirmistir.

KISISELLESTIRME

Çevrede olup bitenlerde ve söylenenlerde kisinin kendisine yönelik anlamlar çikarmasi durumudur. Bu kisiler sürekli kendilerini çevredekilerle karsilastirirlar. Kendilerine güvenleri az oldugundan kendilerine yönelik olumsuz anlamlar çikarmaya sartlanmislardir.  

KONTROL ODAGI DURUMU

1. Kisi kendisini çevresinin denetimine sartlarin akisina birakir ve kendisiyle ilgili çok sorumluluk yüklenmez. Kendisini güçsüz ve çaresiz hisseder. Bir sorun oldugunda otomotik olarak çevresindekileri suçlamaya baslar.Asiri bir kadercilik anlayisi hakimdir.
2. Kontrol odaginin asiri derecede kiside toplanmasi ise gereginden fazla kendisini sorumlu hissetmesi anlamina gelir.Kisi etrafindaki kisilerin eylemlerinden bile kendisini sorumlu tutar ve asiri müdahaleci davranir. Adeta kendisini tanri hissetme durumu sözkonusur.Etrafinkadilerin kendisine muhtaç, korunmasiz ve kendisinin de sinirsiz oldugunu düsünür.

“Kendini bil, kendini tani,sen sadece bir insansin”

DUYGULARIN DOGRULUGUNDAN TAVIZ VERMEMEK

Kisinin duygusal olarak ne hissediyorsa mantiksal olarak ona inanmasidir. Kendisini kizgin hissediyorsa muhakkak bunun nedeninin etrafindakiler oldugunu düsünür. Objektif degillerdir ve mantik çogu zaman duygularin arkasindan gelir.

KENDINI DEGIL ÇEVREYI DEGISTIRME DÜSÜNCESI

 

Kisiler kendi düsünüs ve davranislarini sorgulamazlar. Yanlis olan diger insanlardir. Onlari degistirmeye ve kendi istedikleri gibi kisiler olmalarini beklediklerinden onlarla kendi aralarina duvar örmüs olurlar.Kisi baskalarini kendi kafasindaki sekle uydurmak için baski, siddet , israr ve duygu sömürüsünü kullanir fakat bunlar sonuç vermez. Kisi sürekli hakli oldugu duygusuyla hareket edecek ve kendisini sorgulamayacaktir.

 

ÖNYARGI ILE ÇEVRESINDEKILERI SINIFLANDIRMAK

Kisi etrafindakileri tanimadan anlamaya çalismadan kafasinda bir yere oturtur. Kafasinda var olan sablonlardan birisine uydurur ve öyle davranmaya baslar. Böylece o kisiyle  basta olumsuz bir iliskinin temelini atmis olur. Genellikle bu durum kisinin yasamindaki olumsuz iliskilerden ve yasantilardan kaynaklanir. Olumsuz yasantilarin bu güne transfer edilmesi ve tekrar tekrar yasanmasi durumudur.  

 

INSANLARI GÜNAH KEÇISI HALINE GETIRIP SUÇLU ARAMAK

Kisiler kendi sorumlulugunda olan ve yapilan hatalarini baskalarina yikarak rahatlamaya çalisirlar fakat uzun sürede insan iliskileri bozulur.Kisi sorgulamadan anlamaya çalismadan baskalarinin bakis açisini önemsemeden hemen suçlamaya baslar. Baskalarinin kendisine haksiz ve düsmanca davrandigi duygusuna kapilirlar.Bazi durumlarda sorumluluk almamak için yorgun bitkin olduklarini öne sürerler. Isler yogunlasinca hasta olmaya egilimlidirler. Sorumluluklari hatirlatildiginda öfkelenirler ve etrafini suçlamaya baslarlar.
“Bir insan her zaman hakli olamaz”

 

KALIPLASMIS MUTLAKA-ASLA DÜSÜNCESI

Bu kisilere göre her sey tek tip olmalidir. Farkliliga tahammülleri yoktur. Kisi sürekli sunlar söyle olmali, bunlar böyle olmali gibi kesin kaliplarla hareket eder.Kisi böylece kendisini gelistiremez ve etrafindakileri sevemez. Kisi kendisinden de çok fazla sey beklediginden huzurlu olamaz rahat olamaz ve bu rahatsizligi etrafindakilere yöneltir. Kendince kurallar olustururlar ve bu kurallari sorgulamazlar bunlari kanun gibi düsünürler. Böylece hayatlarini ve yaraticiliklarini da kisitlamis olurlar.Bu kisilerin kurallari, düsünüs tarzi, giyim tarzi disinda hareket eden kisiler onlara göre tahammül edilemez kisilerdir.Onlar zarar vericidir, ötekidir.  Çok seslilige tahammülleri yoktur.

KENDINI DOGRULUK ABIDESI OLARAK GÖRME

Kisiler kendi hareket tarzi, fikirlerinin dogrulugunu ve hakliliginin ispatina çalisirlar. Kisi bir savunma davranisi içindedir ve kendisini dogru algilamaz ve degerlendirmez. Kendisini ve fikirlerini asla degistirmez ve çevreye evrensel dogrularmis gibi sunarlar. Kisiler hatali olduklarini kabullenmezler. Farkli olanlari, farkli tarzlari ise yanlislar olarak degerlendirirler.
Sabit fikirlidirler.

 

 

ANA SAYFAYA DÖN