 |
|
|
AILELERIN ÇOCUK YETISTIRME KONUSUNDAKI YANLISLARI VE ÇOCUKLARIN KADERINE ETKISI
Insan hayatinin ilk yillari, ilk yillardaki yasantilar ve deneyimler, kazanilan olumlu yada olumsuz özellikler aile iliskilerinin seyri ve ailenin çocuk yetistirme biçimi insanin gelecek hayatindaki ruhsal dünyasinda önemli referans olusturmaktadir. Iki yasina kadar bir çocugun kisiliginin genel çerçevesinin olustugu bilgisini hatirlarsak daha sonraki yillarda devam eden kisilik gelisiminin bu platform üzerinde kuruldugunu da bilmemiz gerekiyor.Yasamin ilk yillari gelisim açisindan çok önemli oldugu kadar çocugunda bu dönemde anne babaya en çok muhtaç oldugu bir dönemdir. Anne babalarin çocuk yetistirme konusundaki bilgileri, yaklasimlari, dogru veya yanlis inanislari, kültürel degerleri aile içindeki iliskileri belirleyecek buda ileride mutlu yada mutsuz bir çocuk yetistirmenin temelini olusturacaktir.
Anne babalarin yaptiklari çogu yanlislar farkinda olmadiklari veya dogru kabul ettikleri yanlisliklardir. Bir çok aile çocuk yetistirirken sergiledikleri yanlis tutumlarin ileriki yillarda kisinin yasayacagi bir çok sorunun çekirdegini olusturacagini bilmiyorlar. Çogu yanlis tutum çocuklarin geleceklerinde yasayacaklari kalici ruhsal hasarlara neden olmaktadir. Bir çok ruhsal sorunun temelleri aileler tarafindan maalesef çocukluk döneminde atilmaktadir.
Bir çok aile referans olarak geleneksel yöntem ve tutumlari almakta ve kendi anne babalarinin yaptiklari hatalari tekrarlamaktadirlar. Böylece bir çok problemin sürekliligine hizmet etmis oluyorlar. Kosulsuz olarak çocuga sevgi göstermek ve çocugu kabul etmek en önemli temel ihtiyaçtir. Çocugu dogru tanimak üstün ve zayif yönlerini kesfetmek ve çocugun ilgi ihyiyacina karsi duyarli olmak ise ailelerin temel görevidir. Çocukluk döneminde giderilmeyen sevgi, ilgi güven ve deger ihtiyaci ileriki yillarda sürekli olarak farkli sekillerde gündeme gelecektir.
Çocuka yetistirme konusunda güvensizlik ve kaygi yasayan aileler genellikle çocuklarda kaygi yaratiyorlar. Asiri koruyucu bir tutum gelistirerek çocugun her seyine müdahale ediyorlar ve bu durum çocugun gelisimini kisitliyor. Aileler çocugun gelisim düzeyi olarak hazir olmadigi konularda çocugu zorlamamali ve güvenini kirmamalidir. Bazi aileler çocuklarini zorlayarak aslinda dolayli olarak kendilerini kanitlama pesine düserler. Çocugun yapabilecegi alanlardada sorumluluk vermeli ve bir seyler yapmasina imkan taninmalidir.
Yasadiklari bazi sorunlardan ve kosullardan ötürü çocuga yeterince ilgi gösteremeyen, ilgisiz ailelerde çocugun basta zihinsel gelisimi olmak üzere duygusal ve sosyal gelisimi aksayacaktir.
Bazi anne-babalar ise düzenli çocuk yetistirme düsüncesi ile otoriter bir tutum sergilerler ve buda ileride isyankar, tepkili yada içine kapanik bireylerin yetismesi demektir.Otoriter yaklasim sergileyen aileler çocuklarin özgüven ve özdenetim gelistirmelerini engellemis oluyorlar.
Anne ve balanin tutum ve yaklasimlarinin birbirine zit oldugu, birisinin koruyucu birisinin baskici davrandigi durumlarda çocuklarin dogru kavramlari sekteye ugramaktadir. Anne babaya karsida bir güvensizlik durumu ortaya çikacaktir. Bu durumda uyum güçlüklerine dvetiye çikarabilir. Çocuk için ilk modeller anne babalardir ve çocuk ebeveyn davranislarini kendisine referans olarak alir. Ebeveynlerin yaptiklari her seyi dogru kabul ederler. Çocuk için olumsuz diye ögretilen yanlis diye ögretilen bazi seyleri ailelerin yapmasi çocuklarin ailelerine karsi olan güvensizliklerini gelistirecektir.
Sürekli suçlanarak, suçluluk duygulari yaratilarak yetistirilmis çocuklar ve gençler ileride agresif bir tutum sergileyecekler ve kendilerine güvenleri olmayacaktir. Bu tutumun dogurdugu rahatsizliklari yasamlarinin bir çok asamasinda yasayacaklardir.
Aileler çocuklari öncelikle ciddiye almali ve etkin olarak dinlemelidir. Onlarin her kosulda kendileri için degerli olduklarini hissetirmeli ve sevgilerini göstermelidirler. Ailede alinan bir çok karar ve konu çocuklarla paylasilmali ve bazi kararlara ortak edilmelidirler. Bir seyi neden yapmamasi gerektigi veya bir kuralin neden konuldugu ayrintili olarak açiklanmalidir. Bir sey bazen dogru bazen yanlis olmamalidir.
Her çocugun gelisim düzeyi ve potansiyelinin farkli oldugu kabul edilmeli ve kiyaslama yapilmamalidir. Baska bir çocugun davranislari digeri için örnek gösterilmemelidir.
Saglikli çocuk yetistirmek için ailenin ve aile iliskilerinin saglikli olmasi gerekir. Aile içinde cereyan eden bozuk iliski ve iletisim çocuga direkt olarak yansiyacaktir. Çocugu ailede yasanilanlarin disinda tutma olanagi yoktur. Ailede uzun süren kaos ve çatisma ortmami var ise bu çocugun ileriki yasamina yansiyacak kalici ruhsal hasarlarin olusmasina yol açacaktir.
Çocuklar gelecektir ve gelecegi saglikli kurmanin yolu çocuklari saglikli yetistirmektir. Saglikli çocuk yetistirmenin yolu saglikli anne babalar, dogru egitim ve kendini gelistirmek gelistirmek gelistirmektir.
Sevgi ve umut diliyorum...
Ali Riza Erdogan / Toplumsal Baris Dergisi